Ρολόγια σκακιού

Ρολόι σκακιού: γιατί ο χρόνος αλλάζει τη φύση του παιχνιδιού

Το πρώτο ρολόι σκακιού με διπλό εκκρεμές κατασκευάστηκε το 1883 από τον Amandus Schierwater για το τουρνουά του Λονδίνου. Πριν από αυτό, οι παίκτες μπορούσαν να σκέφτονται επ’ αόριστον — κι αυτό οδήγησε σε παρτίδες που κρατούσαν ώρες, ακόμα και μέρες. Σήμερα, κανένα σοβαρό παιχνίδι δεν παίζεται χωρίς ρολόι, από ένα φιλικό ρέπτ έως το πρωτάθλημα κόσμου. Η επιλογή του σωστού χρονομέτρου εξαρτάται από το τι ακριβώς θέλεις να κάνεις με το σκάκι.

Μηχανικά vs ψηφιακά χρονόμετρα σκακιού: ποιο να επιλέξεις

Τα μηχανικά ρολόγια σκακιού — τα κλασικά με το αναλογικό καντράν και τον σφυγμό που ακούς να χτυπάει — παραμένουν η επιλογή πολλών παικτών για μαθήματα και άτυπα παιχνίδια. Η απλότητά τους είναι πλεονέκτημα: δεν χρειάζονται μπαταρίες, δεν έχουν μενού να ρυθμίσεις, δεν σφάλλουν. Το πρόβλημά τους είναι ένα: δεν υποστηρίζουν το Fischer increment, τη ρύθμιση χρόνου που εφηύρε ο Bobby Fischer το 1988 και που προσθέτει δευτερόλεπτα μετά από κάθε κίνηση. Σήμερα, η FIDE απαιτεί Fischer increment σε όλα τα επίσημα τουρνουά από το 2014.

Τα ψηφιακά ρολόγια σκακιού λύνουν αυτό το πρόβλημα. Ο πάροχος-αναφορά είναι η DGT (Digital Game Technology), ολλανδική εταιρεία που άρχισε να παράγει ηλεκτρονικά σκακιστικά χρονόμετρα στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και έχει αποκλειστική συμφωνία με τη FIDE ως επίσημος προμηθευτής. Το DGT Easy Plus προσφέρει 10 προεπιλεγμένες ρυθμίσεις χρόνου και αρκεί για 90% των χρήσεων. Το DGT 3000 είναι το επαγγελματικό μοντέλο, με 100 προγραμματιζόμενα χρόνια και backlit οθόνη — η επιλογή για διοργανωτές τουρνουά.

Ρυθμίσεις χρόνου που πρέπει να γνωρίζεις

Δεν είναι όλα τα ρολόγια σκακιού ίσα, γιατί δεν έχουν όλα τα παιχνίδια τον ίδιο ρυθμό. Το κλασικό σκάκι ορίζεται από 90 λεπτά + 30 δευτερόλεπτα increment ανά κίνηση για τα πρώτα 40 moves, στη συνέχεια 30 λεπτά + 30 δευτερόλεπτα. Το rapid ορίζεται μεταξύ 10 και 60 λεπτών ανά παίκτη. Το blitz είναι 3 έως 5 λεπτά, και το bullet 1 λεπτό ή λιγότερο. Αν θέλεις να προπονείσαι σε όλες αυτές τις κατηγορίες, χρειάζεσαι ψηφιακό ρολόι — ένα μηχανικό δεν θα σε καλύψει.

Για οικιακή χρήση και εκπαίδευση: μηχανικό ρολόι ή DGT Easy — απλό, ανθεκτικό, χωρίς περιττές επιλογές
Για τουρνουά και σύλλογο: DGT 3000 ή DGT North American — FIDE approved, υποστήριξη Fischer και Bronstein increment
Για ξύλινη αισθητική: ξύλινα χρονόμετρα σκακιού με αναλογικό μηχανισμό, ιδανικά για βιτρίνα ή δώρο σε συλλέκτη

Ξύλινα σκακιστικά ρολόγια: αισθητική επιλογή ή πρακτικό εργαλείο;

Τα ξύλινα ρολόγια σκακιού είναι μηχανικά και αναλογικά. Φτιάγνονται συνήθως από οξιά ή καρυδιά, ζυγίζουν περισσότερο από τα πλαστικά, και έχουν μια απτή παρουσία στη σκακιέρα που τους δίνει χαρακτήρα. Δεν είναι η επιλογή για έναν παίκτη που ετοιμάζεται για τουρνουά — δεν έχουν increment, δεν έχουν χρονοβελτιστική ρύθμιση, δεν πιστοποιούνται από τη FIDE. Είναι η επιλογή για έναν ενήλικα που παίζει σκάκι στο σαλόνι με τον γιο του σε ρυθμό 15+0, ή για εκείνον που θέλει ένα όμορφο αντικείμενο στο τραπέζι του. Σε αυτές τις χρήσεις λειτουργούν άψογα.

Πώς να ρυθμίσεις σωστά το ρολόι σκακιού σου

Η πιο συχνή αιτία διαμαχών σε άτυπα παιχνίδια δεν είναι η κίνηση — είναι ο χρόνος. Πριν ξεκινήσεις παρτίδα, πρέπει να συμφωνήσεις σε τρία πράγματα: βασικό χρόνο, increment (αν υπάρχει), και αν θα μετράς τον χρόνο αναλογικά ή με delay. Η διαφορά μεταξύ Fischer increment (ο χρόνος προστίθεται μετά κάθε κίνηση και συσσωρεύεται) και Bronstein delay (ο ρολόι σταματά έως το τέλος του delay, ο χρόνος δεν συσσωρεύεται) δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια — αλλάζει πλήρως τη στρατηγική διαχείρισης χρόνου. Τα περισσότερα σύγχρονα ψηφιακά ρολόγια DGT υποστηρίζουν και τα δύο.

Αν παίζεις για πρώτη φορά με ρολόι, ξεκίνα με 10+5 (10 λεπτά + 5 δευτερόλεπτα Fischer increment). Είναι αρκετά αργό για να σκέφτεσαι, αρκετά γρήγορο για να νιώσεις την πίεση του χρόνου. Θα κατανοήσεις πολύ γρήγορα γιατί οι επαγγελματίες κάνουν πάντα προπόνηση σε blitz: η ταχύτητα αναγκάζει το μυαλό να αναγνωρίζει πρότυπα αντί να τα υπολογίζει από την αρχή.

Αν σας ενδιαφέρουν και τα υπόλοιπα αξεσουάρ για το παιχνίδι σας, δείτε επίσης τις σκακιστικές τσάντες μας για να μεταφέρετε ρολόι, σκακιέρα και πιόνια σε ένα μέρος.